Ufakken okulun koridorlarında koşarak hızlanıp sonra aniden durup kayar mıydınız? Belki de halen yapıyorsunuzdur. Geçen haftasonu yolda yürürken, bir çocuk dikkatimi çekti. Kaygan olmayan bir zeminde, kaldırımda, ayağında spor ayakkabıları ile kayıyordu. Yakından bakınca marifetin ayakkabılarda olduğunu gördüm. Spor ayakkabılarının topuk kısmına yakın yerine tekerlek koymuşlar. Uçlarına ağırlık vermediği zaman kayabiliyor, verdiğinde de duruyor. Bu ayakkabı modelini geliştiren kişi ya çocukluğunda bu şekilde kaymayı seven biri olmalı ya da çocukların bu işi çok sevdiğini gözlemleyen birisi. Hoş bir fikir.

James Webb Young, fikri, eski unsurların yeni birleşimi olarak tanımlıyor. [1] Fikir üretebilmeniz için malzemeye ihtiyacınız var. Bir takım eski unsurlara. Gördüğünüz, duyduğunuz ve ya okuduğunuz yeni bir şeyi o anda ya da alakasız ileri başka bir zamanda, sahip olduğunuz eski unsurlar ile öyle bir şekilde bir araya getirirsiniz ki ortaya hoşunuza giden bir fikir çıkarırsınız. Bundan sonra herhangi bir konuda bir fikir ürettiğinizde, bu fikri nasıl ürettiğiniz üzerine biraz düşünün.

Saçma mı geldi? Elbette fikri bildiğim şeylerden üreteceğim mi diyorsunuz? O zaman okumaya devam edin.

Yıllarca reklamcılık sektöründe yaratıcı departmanlarında çalışmış Jack Foster, bu departmandaki insanların iki özelliğine dikkat ettiğini söylüyor: Cesaret ve merak. Cesurlar diyor çünkü fikirlerini savunmaya devam ediyorlar. Çoğu kişi gibi gördüğü onca çatık kaş, alay ve hor görme sonrası fikirlerinden vaz geçip, bir daha da fikir üretmeyi bırakmıyorlar. Meraklılar. Her konuda ve her şeye. Yumurta akının çırpıldığında kaç kat büyüdüğünden, Afrika’da fillerin kaç kere dışkıladığına kadar.

Jack Foster’ın reklamcılık ajansına, Jeff Weakly isminde bir şahıstan çok ilginç bir öz geçmiş gelir. Öz geçmiş magazin reklamı biçimindedir. Reklamda bir adam ve kafasında bir dolu çöp — kırık kalemler, eski tekerlekler, şişeler vs…

Başlık şöyle der: “Çöp yığınına yatırım yapın”. Ve şöyle devam eder:

” Vienna sosis kutularındaki etiketleri okurum. Kapı kapı dolaşan bez tencere tutacağı satıcısı, disk jokey ve müstehcen filmlerde makinist olarak çalıştım. Bir keresinde Freud’u okurken aynı anda Laverne ve Shirley’i izledim. Film, televizyon, radyo ve fotoğrafçılık çalıştım ve ilgili işler yaptım. Spor yaparım, ispanyolca konuşurum ve ağzımdaki tüm dişlerin isimlerini bilirim. Bir çok kitap okudum ve bir çok film gördüm. Bir adamın kir, buz ve kola (çamaşır) yemesine sebep olan bir hastalık biliyorum. En önemlisi, Mısırlıların gömme adetleri ve 14-pinli 4 tane iki girişli NAND kapısı içeren DIP hakkında bir şey biliyorum.

Ben hep böyleydim. Kafamda görünüşte değersiz görünen bu çöp yığınını yarattım.

Daha sonra reklamcılığı keşfettim. Çöp yığını bir gecede hazineye dönüştü. Reklamcılık kariyerimin başlarında olduğum için size bu çöp yığınına yatırım yapma fırsatını sunuyorum. Çok iyi bir ücrete.

Eğer kolleksiyonumun geri kalanını görmek isterseniz, lütfen arayın.

Teşekkürler. ”

Sizce James Webb Young’ın bahsettiği bu eski unsurları, her sabah kalıp, aynı şekilde yüzümüzü yıkayıp, kahvaltımızı edip, işimize gidip, çalışıp, eve dönüp, televizyon izleyip yatarak. Her gün aynı şeyleri yiyerek. Her gün işe aynı şekilde giderek, her gün gazetenin aynı sayfalarını okuyarak, sürekli aynı tv programlarını izleyerek yani her gün ve her gün aynı şeyleri yapmaya devam ederek ne kadar arttırabilirsiniz. Bu eski unsurları çoğunlukla istem dışı ediniyoruz. Gözümüze şans eseri çarpan bir tv programından, konuşmalarına kulak misafiri olduğumuz insanlardan, yolda giderken gözümüze çarpan bir levhadan.

Bir zamanlar çok farklı işlerde 3-6 ay gibi kısa sürelerle çalışmak gibi bir hayalim vardı. McDonald’s’da hamburger yapmak, bir markette kasiyerlik yapmak, bir kitapçı da görevli olmak, bir restoranda garsonluk yapmak gibi. Cesaret eksikliğinden olsa gerek yapamadım elbette.

Fikir için malzeme lazım. Her konuda ve her şey ile ilgili. Farklı şeyler yapın, farklı yerlere gidin, farklı şeyler yiyin, farklı deneyimler edinin, farklı şeyler okuyun ve bilgi çöplüğünüzü genişletin.

[1] How to Get Ideas